در پانزدهم شهر صفر سنهء 984 در قزوين وفات كرد ، و از اتفاقات آن‌كه جملهء « پانزدهم شهر صفر » مادهء تاريخ او شده ( 984 ) ، و آثار حسنه و سيرت مستحسنه او را مجال ذكر نيست . و بعد از او « * » پسرش شاه اسماعيل ثانى « 1 » سلطان شد ، و او بر طريقه و مذهب اهل سنّت بود « 2 » و با اهل ايمان و علما و سادات ايشان بد بود لاجرم حق تعالى او را مهلت نداد و در مجلس طرب « 3 » خويش ناگهان خناق كرد و در شب 13 ماه رمضان سنهء 985 بمرد و زياده بر يك سال و نيم سلطنت نكرد چنان كه در ترجمهء مير سيد حسين بن الحسن بن محمد الموسوى العاملى به آن اشاره شد . آن‌گاه برادرش سلطان محمد مكفوف معروف به « شاه خدابندهء ثانى » سلطان شد و ده سال سلطنت كرد . پس تفويض كرد سلطنت را به فرزندش شاه عباس « 4 » اول معروف به « ماضى » در سنهء 996 كه مطابق است با كلمه « ظلّ اللّه » ، پس آن جناب سلطان شد و مدت چهل و چند سال در كمال ابهت و جلالت سلطنت كرد ، و در سنهء 1009 پياده از اصفهان به مشهد مشرف شد . به مدت بيست و هشت روز اين مسافت را - كه 199 فرسخ است - پياده پيمود . و لنعم ما قيل : بساط كعبه چنان مىكشاندم به نشاط * كه خارهاى مغيلان حرير بنمايد و امر كرد كه قبّهء مطهّرهء حضرت امام رضا عليه السّلام را تذهيب كنند چنانچه در كتيبهء مطهّر

--> ( * ) بعد از شاه اسماعيل ، سلطان محمد خدابنده به جاى او نشست ولى به واسطهء نابينائى از سلطنت استعفا داد و به حكومت فارس قناعت نمود و سلطنت ايران به دست شاه اسماعيل دوم افتاد ( 1 ) . دربارهء او ر . ك : شاه اسماعيل دوم صفوى ، تأليف والتر هينتس ، ترجمهء كيكاوس جهاندارى ، شركت انتشارات علمى و فرهنگى ( 2 ) . همان ، ص 113 به بعد ( 3 ) . در اين خصوص ر . ك : منبع فوق ، ص 140 به بعد و تاريخ عالم‌آراى عباسى ، ص 158 - 157 و زبدة التواريخ ، ص 19 و 52 به بعد كه با متن همخوانى ندارد ( 4 ) . ميرداماد رحمه اللّه در كتاب اربعه ايام خود فرموده كه ، پادشاه جمجام ، مغفرت بارگاه ، شاه عباس - رحمه اللّه تعالى - در تمامى مدت مديد كه با داعى دولت قاهره صحبت مىداشت ، اين ايام را به پاكيزگى و عبادت مىگذرانيد ، و غسل مىكرد و روزه مىداشت ، و زيارت مأثوره را با فقير به جا مىآورد و تصدقات بسيار مىفرمود ، تا آن‌كه فرموده . و شب‌ها با جمعى مخصوص از اهل علم افطار مىكرد ، و بعد از افطار تا قريب به نصف شب به صحبت علمى و مباحثات علماء با يكديگر مجلس مىگذرانيد . ( منه رحمه اللّه ) . ر . ك : اربعة ايام چاپ شده در ضمن كتاب مزار آقا جمال خوانسارى رحمه اللّه ، ص 42